Πανσέληνος Ιανουαρίου: Το «Φεγγάρι του Λύκου» φωτίζει τον ουρανό κι εγκαινιάζει μια ξεχωριστή χρονιά
Το 2026 δεν είναι μια συνηθισμένη χρονιά για τους λάτρεις του ουρανού, αφού αντί για τις καθιερωμένες 12 πανσελήνους, το ημερολόγιο θα φιλοξενήσει 13 γεμάτα φεγγάρια.
Με το ημερολόγιο να έχει μόλις αλλάξει σελίδα, ο ουρανός ετοιμάζεται για το πρώτο μεγάλο αστρονομικό ραντεβού της χρονιάς. Η πανσέληνος του Ιανουαρίου, γνωστή διεθνώς ως «Wolf Moon» ή «Φεγγάρι του Λύκου», θα φωτίσει τον ουρανό το Σάββατο 3 Ιανουαρίου 2026 και υπόσχεται ένα εντυπωσιακό θέαμα και πάνω από την Ελλάδα. Πρόκειται, μάλιστα, για υπερπανσέληνο, δηλαδή μια πανσέληνο που συμπίπτει με τη στιγμή που η Σελήνη βρίσκεται πιο κοντά στη Γη, γεγονός που την κάνει να φαίνεται μεγαλύτερη και πιο φωτεινή στον νυχτερινό ουρανό.
Η πρώτη από τις 13 πανσελήνους του 2026
Το 2026 δεν είναι μια συνηθισμένη χρονιά για τους λάτρεις του ουρανού. Αντί για τις καθιερωμένες 12 πανσελήνους, το ημερολόγιο θα φιλοξενήσει 13 γεμάτα φεγγάρια, χάρη σε μια «διπλή» πανσέληνο μέσα στον ίδιο μήνα, τον Μάιο - το φαινόμενο που είναι ευρύτερα γνωστό ως Blue Moon. Το «Φεγγάρι του Λύκου» του Ιανουαρίου ανοίγει αυτόν τον αστρονομικό κύκλο, δίνοντας από νωρίς τον τόνο μιας χρονιάς με αυξημένο ουράνιο ενδιαφέρον.
Τι σημαίνει «υπερπανσέληνος» και γιατί ξεχωρίζει
Η τροχιά της Σελήνης γύρω από τη Γη δεν είναι τέλεια κυκλική αλλά ελλειπτική. Αυτό σημαίνει ότι κατά τη διάρκεια του μήνα το φεγγάρι άλλοτε πλησιάζει και άλλοτε απομακρύνεται από τον πλανήτη μας. Όταν η πανσέληνος συμπίπτει με το κοντινότερο σημείο αυτής της τροχιάς -το λεγόμενο περίγειο - τότε έχουμε υπερπανσέληνο.
Στην πράξη, η Σελήνη μπορεί να φαίνεται έως και 7% μεγαλύτερη και περίπου 15% φωτεινότερη σε σύγκριση με μια «απλή» πανσέληνο. Η διαφορά δεν είναι πάντα θεαματική στο γυμνό μάτι, όμως σε καθαρό ουρανό και ειδικά τη στιγμή που το φεγγάρι ανατέλλει χαμηλά στον ορίζοντα, το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό.
Γιατί ονομάζεται «Φεγγάρι του Λύκου»
Οι ονομασίες των πανσελήνων προέρχονται από παλιές αγροτικές και λαϊκές παραδόσεις, πολύ πριν την καθιέρωση των σύγχρονων ημερολογίων, όπως σημειώνει το BBC. Κάθε γεμάτο φεγγάρι λειτουργούσε ως φυσικός «δείκτης» των εποχών. Ο Ιανουάριος συνδέθηκε με τους λύκους, καθώς στην καρδιά του χειμώνα τα ζώα πλησίαζαν συχνότερα τους ανθρώπινους οικισμούς αναζητώντας τροφή, με τα ουρλιαχτά τους να ακούγονται πιο έντονα τις κρύες νύχτες.
Στην ελληνική παράδοση, αν και δεν επικράτησε αντίστοιχη ονομασία, η πανσέληνος του Ιανουαρίου θεωρείται διαχρονικά ένα «σκληρό» φεγγάρι, συνδεδεμένο με το βαθύ κρύο, τη σιωπή της φύσης και την καθαρότητα του χειμερινού ουρανού.
Πότε και πώς θα τη δούμε στην Ελλάδα
Η πανσέληνος κορυφώνεται τις πρωινές ώρες, ωστόσο το πιο εντυπωσιακό θέαμα για τους παρατηρητές στην Ελλάδα αναμένεται το απόγευμα και νωρίς το βράδυ, την ώρα της ανατολής της Σελήνης. Τότε, καθώς το φεγγάρι «ξεκολλά» από τον ορίζοντα, δημιουργείται η γνωστή οπτική ψευδαίσθηση που το κάνει να φαίνεται ακόμη μεγαλύτερο.
Σε περιοχές με ανοιχτό ορίζοντα - παραθαλάσσια μέτωπα, υψώματα ή σημεία με θέα προς την ανατολή - το φαινόμενο γίνεται πιο έντονο. Από την Αθήνα μέχρι τη Θεσσαλονίκη, αλλά και στα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου, το φεγγάρι του Ιανουαρίου προσφέρει ένα φυσικό σκηνικό που δύσκολα περνά απαρατήρητο.
Ο καιρός, ο μεγάλος «παράγοντας Χ»
Όπως πάντα, η ορατότητα της πανσελήνου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες. Ο Ιανουάριος είναι μήνας με αυξημένη αστάθεια, ωστόσο συχνά χαρίζει καθαρά διαστήματα μετά το πέρασμα ψυχρών μετώπων. Ένας καθαρός, κρύος ουρανός μπορεί να αποδειχθεί ιδανικός σύμμαχος για όσους σηκώσουν το βλέμμα ψηλά.
Οι χαμηλές θερμοκρασίες είναι σχεδόν δεδομένες, γι’ αυτό και η παρατήρηση απαιτεί ζεστό ντύσιμο - ειδικά αν γίνει σε εξωτερικούς χώρους μακριά από τον αστικό ιστό.
Ένα φεγγάρι-πρόλογος για τη χρονιά
Η υπερπανσέληνος του Ιανουαρίου δεν είναι απλώς ένα όμορφο στιγμιότυπο. Λειτουργεί ως πρόλογος για μια χρονιά με έντονο σεληνιακό ενδιαφέρον, με διαδοχικές πανσελήνους, υπερπανσελήνους στο τέλος του έτους και τη σπάνια «μπλε» πανσέληνο της άνοιξης.
Σε μια εποχή όπου ο ρυθμός της καθημερινότητας σπάνια επιτρέπει παύσεις, το «Φεγγάρι του Λύκου» προσφέρει μια αφορμή για να σταματήσουμε για λίγο, να κοιτάξουμε τον ουρανό και να θυμηθούμε ότι, παρά τις αλλαγές στο ημερολόγιο, κάποια φυσικά φαινόμενα συνεχίζουν να λειτουργούν ως σταθερά σημεία αναφοράς. Και αυτό, ίσως, είναι το πιο φωτεινό μήνυμα της πρώτης πανσελήνου του 2026.
